
برای بازدید از کلاس کیوکوشین در باشگاه بسیج واقعدر بوستان بسیج حضور پیدا کرده بودم. چند نفر دیگر که به نظر میرسد برادر یا پدر ورزشکاران باشند، در حاشیۀ باشگاه مانند من به حرکات و تمرینهای ورزشی ورزشکاران نگاه میکردند.
مردی روحانی هم در بین ما بود. او بعد از دقایقی با لباس مخصوص کیوکوشین و با کمربندی مشکی وارد صحن باشگاه شد. همۀ ورزشکاران به سبک خاص ورزشی به او احترام گذاشتند. مرد روحانی، استادِ کلاس ورزشی هم بود. این موضوع برایم جالب بود و بعد از کلاس با او بیشتر آشنا شدم.
محمدرضا وحیدی، متولد ۱۳۵۶ و طلبۀ دورۀ خارج حوزۀ علمیه و مدرس حوزه است. او در علوم حوزوی و ورزش رزمی استاد است. دربارۀ سیر ورزشی و علمیاش توضیح میدهد: «از ۱۳۷۰ در رشتۀ ورزشی کیوکوشین مشغولم.
در این دوره چند مدال استانی کسب کردم. سال ۷۶، بعد از دورۀ دبیرستان به سربازی رفتم. دوران سربازی را در یگانویژۀ هنگ مرزی شرق کشور خدمت کردم.
بعد از دوران سربازی وارد حوزۀ علمیۀ مشهد شدم. همچنین یک سال بعد در کنکور دانشگاه قبول شدم و مدرک کارشناس ادبیات فارسی را پس از چهار سال همزمان با تحصیلات حوزوی دریافت کردم.
از آن زمان باید بگویم که دوران سختی بود. گاهی ۲۵ امتحان در یک ماه داشتم و همزمان شبها به ورزش رزمی ادامه میدادم.» او مختصری هم به ثمرات ورزشیاش اشاره دارد و میگوید: «در دورۀ دانشگاه در اولین المپیاد کشوری تکواندوی دانشجویان قهرمان شدم.
همچنین در رشتۀ کاراتۀ کنترلی مقام به دست آوردم. الان کمربند سیاه کیوکشین (دان ۵) دارم. نمایندۀ سبک سوکیوکوشین کاراته در استان خراسان و مسئول هیئت فرهنگی کاراتۀ استان و عضو هیئترئیسۀ همین سبک در کشورم.
شاگردانم هم دارای قهرمانی ملی و بینالمللی هستند و عدهای از شاگردان نخبهام را به حوزه، جذب و راهنمایی کردم.» استاد وحیدی درس حوزه و ورزش را بهصورت توأمان در بالاترین سطوح ادامه میدهد و میگوید: «شانزده سال است که مربی کیوکوشین هستم و هماکنون درحال نوشتن پایاننامۀ سطح ۴ (معادل دکترا) هستم و اخیراً برای استاد دانشگاهی، مجوز تدریس دریافت کردم.
عنوان پایاننامه ام دورۀ قبلی که دفاع کردم، "آسیبرسانی به حریف ورزشی از منظر فقه و حقوق" بود که با نمرۀ عالی پشتسر گذاشتم. هماکنون با پایاننامهای با عنوان "مشروعیت خلافت از منظر فقه داعش و اشاعره" مشغول به تحقیق هستم.»
شاگردانم هم دارای قهرمانی ملی و بینالمللی هستند و عدهای از شاگردان نخبهام را به حوزه، جذب و راهنمایی کردم
استاد حوزۀ علمیه و ورزش کاراته به چند آیۀ قرآنی اشاره میکند: «اِنَّا... َ اصطَفیهُ عَلیکُم وَ زادَهُ بَسطَةً فِیالعِلمِ وَ الجِسمِ. خداوند او را بر شما برگزیده و علم و [قدرت]جسم او را وسعت بخشیده است.»
همچنین در ماجرای حضرتیوسف (ع) قرآن از زبان برادران آن پیامبر میگوید: ««اَرسِلهُ مَعَنا غَداً یَرتَع وَیَلعَب وَ اِنّا لَهُ لَحافِظُونَ. او را فردا با ما [به خارج شهر]بفرست تا در چمن و مراتع بگردد و بازی کند و البته ما [از هر خطری]حافظ و نگهبان اوییم.»
هنگامیکه پدر از اینکه گرگ یوسف (ع) را بخورد، ابرازنگرانی میکند، آنان در پاسخ پدر میگویند: «وَ نَحنُ عُصبَةُ» و داشتن نیرو و توان جسمی را مشخصۀ یک محافظ و پاسدار میدانند که بهخوبی میتواند به مأموریت پاسداری و حفاظت عمل کند.
نکته اینجاست که بازیکردن و تحرک را- که خود نوعی ورزش است- برای کودکان لازم و ضروری است؛ بههمینجهت، برادران یوسف (ع) به بهانۀ بازیکردن، یوسف (ع) را از پدرش- که خود یک پیامبر الهی و معصوم و دارای بینش کافی است- جدا میکنند و او به اینکه بازی برای کودک لازم است، اعتراض نمیکند.
در بخشی از ماجرای حضرت موسی (ع) در قرآن کریم آنگاه که میخواهد او برای حضرت شعیب کار کند، میگوید: «اِنَّ خَیرَ مَنِ ستَاجَرتَ القَوِیُّ الاَمینُ. همانا بهترین کسی که میتوانی استخدام کنی، آن کسی است که قوی و امین باشد.»
نکتۀ مهم اینکه، بهطورمعمول، انسان قوی و نیرومند بهتر میتواند امانت را حفظ کند، و «امینبودن» با «قویبودن» دارای ارتباط نزدیکی است؛ ازاینرو در آیۀ قرآن، دو کلمۀ «قوی» و «امین» در کنار یکدیگر به کار برده شدهاند.
در قرآن کریم، دربارۀ حضرتموسی (ع) چنین میخوانیم: «ولما بلغ اشده و استوی اتیناه حکما و علما و کذلک نجزی المحسنین. هنگامیکه [موسی]نیرومند و کامل شد، حکمت و دانش به او دادیم، و اینگونه نیکوکاران را جزا میدهیم.»
«اشد» از مادۀ شدت، بهمعنای نیرومندشدن است، و «استوی» از مادۀ استواء بهمعنای کمال خلقت و اعتدال آن است. گویا یک نحو ارتباط بین سلامتی و نیرومندی جسمانی و یادگرفتن حکمت و دانش وجود داشته باشد، و شنیده نشده که هیچیک از پیامبران الهی- که تعداد آنها در روایات اسلامی۱۲۴ هزار نفر ذکر شده است- ضعیف یا ناقصالخلقه بوده باشند.
درمورد جانشینان دوازدهگانۀ پیامبر عظیمالشأن اسلام نیز چنین است. بههمینجهت است که در آیۀ مذکور فرمود: «هنگامیکه موسی نیرومند و کامل شد، حکمت و دانش به او دادیم.»
استاد حوزۀ علمیه دربارۀ ورزش در روایت میگوید که موارد متعددی وجود دارد که از ورزش نامبرده شده و به آن توصیه شده است. «پیامبراکرم (ص) میفرمایند: «مؤمنی که قوی و نیرومند باشد، از مؤمن ضعیف، بهتر و دوستداشتنیتر است.»
پیامبراکرم (ص) همچنین میفرمایند: «خوشبختی برای کسی است که دین اسلام را پذیرفته و درآمدش او را تأمین میکند و دارای بدنی توانا و قوی است.»
حضرتعلی (ع) دربرابر مرحب (شجاعترین و نیرومندترین سردار یهود) در جنگ خندق رجزی سرود و شخصیت نظامی و نیروی بازوان خود را چنین به رخ دشمن کشید:
اَنَاالّذی سمّتنی امّی حیدره... ضرغام آجام ولیث قسوره
عبلالذّراعین غلیظ القصره... کلیث غابات کریه المنظره
من همان کسی هستم که مادرم مرا حیدر (شیر) خوانده، مرد دلاور و شیر بیشهها هستم. بازوان قوی و گردن نیرومند دارم، در میدان نبرد، همانند شیر بیشهها صاحبمنظری مهیب هستم.
سیرۀ علمای بزرگ هم بر ورزش و نرمش بوده است. امامخمینی (ره) و مقام معظم رهبری، هم در گفتار و هم در مشی روزانهشان به سلامت جسمی و ورزش و نرمش اهتمام دارند.»
استاد وحیدی از ارتباط مناسب حوزۀ علمیه و ورزش خبر میدهد و میگوید: «جدا از سیرۀ علما و بزرگان که به آن اشاره کردم، خوشبختانه در سالهای اخیر طلاب حوزۀ علمیه در زمینۀ ورزش پیشرفت خوبی داشتهاند.
این مسئله هم برمیگردد به مدیران جوانی که در مدارس مختلف علمیه مشغولبهکار شدند و آنها به اهمیت ورزش اعتقاد دارند. در سالهای اخیر سه دوره مسابقات ورزشی در شهر مشهد ویژۀ حوزۀ علمیه برگزار شده و با استقبال خوبی هم مواجه شد.
حوزۀ علمیۀ خراسان در بخش ورزش در کشور اول است.
حوزه هم برای خانواده و فرزندان طلاب و هم خود طلاب مسابقات ورزشی برگزار میکند. حوزۀ علمیه کاملا متوجه است که در کنار درس و بخش علمی، احتیاج به ورزش و سلامت جسمی برای بهتردرککردن مسائل دینی و البته انتقال آن وجود دارد.
اهتمام به ورزش، خواستۀ مقام معظم رهبری از جوانان است. آنجاکه وظیفۀ جوانان را در سه محور تهذیب، تحصیل و ورزش دربرمیگیرد.»
وی میگوید:در مواجهۀ اولیه با استادی که معمم است و با کسوت روحانی در باشگاه حاضر میشود، جوانان تعجب میکنند، اما بعداً استقبال شدیدی از استادی که معمم است، میشود.
جذبشدن جوانان به ورزش و در ادامه به مبانی دینی هدف من است که در ادامه شکل میگیرد. همۀ تأکید و رفتار عملی من بر پایۀ تشویق به ورزش در کنار دین و آموزههای اسلامی است.
استاد کلاس کیوکوشین دربارۀ استقبال جوانان کلاسهای ورزشی میگوید: «استقبال خوب مشروط به تبلیغات مناسب است. همچنین اگر نهادها و تشکلها بخواهند از ورزش در بخش همگانی حمایت کنند، باید بودجههایی تخصیص یابد.
هرچند شهرداری سالن خوبی را مجهز کرده، اما پتانسیل این منطقه بیشتر از امکانات موجود است و متأسفانه برای همین امکانات موجود هم خوب اطلاعرسانی نشده است.ای کاش همانطور که به ورزشهای توپی توجه میشود، به دیگرورزشها هم توجه شود.»
استاد وحیدی با اشاره به کلاس ورزشی که خود مربیگری آن را برعهده دارد، میگوید: «کلاس من در بوستان بسیج واقعدر منطقۀ ۴ شهرداری برپاست.
مجاورت مکان ورزشی با سالن ورزشی باعث شده خانوادهها با این مجموعۀ ورزشی آشنا شوند و جذب خوبی صورت گیرد. خوشبختانه هرروز از ساعت ۷ صبح تا ۱۱ شب کلاسهای مختلف ورزشی در این مکان برگزار میشود.»
وی با بیان خاطرهای از یکی از سفرهای تبلیغیاش میگوید: «به شهری برای تبلیغ مسائل دینی رفته بودم. قرار بود یک ماه در آنجا بمانم. شب اول، معدودی پیرمرد برای شنیدن منبر آمده بودند.
من اطلاعیهای بر دیوار مسجد نصب کردم و بیان کردم قبل از اذان مغرب و عشا، کلاس قرآن و ورزش برای کودکان و نوجوانان برگزار میشود. در پایان آن ماه در مسجد حدود شصت نوجوان برای استفاده از مسائل دینی و منبر به مسجد میآمدند.
همۀ مخاطبانم، نیمی از جزء سیام و هر کدام چهل حدیث موضوعی را حفظ کرده بودند و سه سرود با محوریت دینی حفظ کردند و در عید فطر برای همۀ حضار در مسجد اجرای برنامه داشتند.
اگر بتوانیم از پتانسیل ورزش برای القا مباحث دینی استفاده کنیم و در این بخش نظم و برنامه داشته باشیم، حتماً موفق خواهیم بود.»
شاید بتوان گفت بیشتر کسانی که با عنوان مدافعان حرم به جنگ با داعش و سایر گروههای تکفیری از شهر مشهد اعزام شدند، در منطقۀ طلاب و حواشی آن زندگی میکنند.
استاد حوزه و ورزش دراینباره گفت: «دو نفر از شاگردان ورزشی و حوزوی من برای دفاع از ساحت مقدس اهلبیت (ع) به نبرد با گروههای تکفیری اعزام شدند.
یکی از آنان مجروح شده بود که خوشبختانه اکنون مداوا شده است. این مکان ورزشی همچنین یک شهید (محمود سالاری) را نیز در این جنگ به خاندان اهلبیت (ع) تقدیم کرده است.»
استاد حوزه و ورزش در پایان گفت: «از دستاندرکاران ورزش منطقه آقایان «احتشام و فیضی» کمال تشکر را دارم و امیدوارم کماکان مددرسان هدف مشترکمان که القای امور دینی همراه با ورزش است، باشند.»
در تمرین ورزشی کیوکوشین دو نفر از هنرجویان رزمی را که کمربند مشکی داشتند، انتخاب کردم و خواستم که گفتگویی با هم داشته باشیم. حسین نمازی به من گفت: «از دوران نوجوانی شاگرد استاد وحیدی هستم و الان دان ۳ کیوکوشین دارم.»
او کماکان اینکه استادی دارد که سطوح بالای درس حوزه را با سطوح بالای ورزش رزمی ادغام کرده را جالب میداند و اضافه میکند: «بخش گمشده از فرهنگ و دین خود را ورزش میدانم.
برایم جالب است یک روحانی که با من دربارۀ دین صحبت میکند، خودش میتواند حتی جلوتر از همۀ ما حرکات سنگین ورزشی مانند شکستن اشیای سخت را اجرا کند.
او وقتی به ما میگوید در مبارزههای ورزشی با ارادۀ ۱۰۰ درصدی شرکت کنید، این حرف را از پشتمیز به ما نمیگوید، بلکه ملبس به لباس ورزشی و با کمربند استادی در کنار تاتامی ورزشی این پیامها را به ما القا میکند. ایشان نمونۀ کاملی از دین و عمل هستند.»
او ادامه میدهد: «پازل زندگی معنوی و زندگی مادی باید در کنار هم بهصورت منطقی جلو برود. این پروژه را استاد وحیدی بهصورت عملی درقالب ورزش همراه با معارف دینی به جلو میبرند.
من خواهش میکنم که شهرداری منطقه با عنایت به سالنهای متعددی که دارد، با الگو از شیوۀ استاد وحیدی، تبلیغ دین و ورزش را با هم اجرا کند.»
سلمان سنگکار، دومین هنرجوی استاد وحیدی است. او میگوید که مشغول دروس طلبگی و دارای دان ۲ کیوکوشین است. دربارۀ اینکه حوزۀ علمیه در سالهای اخیر بیشتر به ورزش علاقه نشان میدهد، توضیح میدهد: «در اوایلی که من طلبه شده بودم، چندان به ورزش تمایلی نشان نمیدادند؛ درنهایت فوتسال یا فوتبال در حدواندازۀ معمولی مطرح بود، اما با حضور و پیگیری استاد وحیدی، میزان اهمیت حوزه به ورزش زیاد شد.
طلبههای زیادی الان در باشگاه حوزه به طلبهها آموزش ورزشی میدهند. همین طلبهها در دیگرباشگاههای ورزشی به دیگرطلاب و علاقهمندان، آموزش ورزشی میدهند.»
او میگوید: «استاد وحیدی با جدیتی که داشتند، ورزش را در نسل جدید حوزه جا انداختند. هماکنون ۷۰ درصد طلبهها بهصورت مداوم در یکی از رشتههای ورزشی مشغول به تمرین در سطوح مختلف هستند.
استاد وحیدی امروزه بُعد ورزشی حوزه را در دست دارند؛ حتی چند نفر از همین باشگاه ورزشی به حوزه جذب شدند.» از طلبهای که دان ۲ کاراتۀ کیوکوشین دارد، میپرسم فرق طلبهای که ورزش میکند با طلبهای که ورزش نمیکند، چیست؟ ورزشکردن چه تفاوتی را در بخش علمی افراد ایجاد میکند.
او توضیح میدهد: «طلبهای که ورزش میکند، با ذهنی بازتر میتواند مطالب را جذب کند. طلبهای که ورزش نمیکند، ممکن است درک مقطعی داشته باشد، اما در درازمدت، طلاب ورزشکار بهتر میتوانند مطالب علمی را بهخاطر بیاورند و از آنها در سطوح بالاتر استفاده کنند.»
امیدوارم پروژۀ مذهبیورزشی استاد وحیدی جدی گرفته شود و متدینان در سالهای بعدی، هم الگوی معنویت و هم زندگی سالم برای عموم افراد جامعه باشند.
*این گزارش یکشنبه ۴ تیر سال ۱۳۹۶ در شماره ۲۴۹ شهرآرامحله منطقه ۴ چاپ شده است.